سبد خرید

تاریخ فرهنگی بدن و بدنمندی در ایران عصر جدید

ناشر : انسان شناسیدسته: ,
موجودی: 2 موجود در انبار

64,000 تومان

به‌لحاظ پدیدار‌شناسی، صِرف اجتماعی و فرهنگی بودنِ درک و خوانش از چیزها، این امکان را برای دولتِ جدید فراهم می‌کرد تا به برساخته شدن میدانِ کُدگذاریِ جدیدی برای فرهنگ‌سازی دست یابد و از این راه، خوانش از فی‌المثل بدنِ آرمانیِ موردتأیید خود را در قلمرو روزمره، به‌منزلۀ بدنِ فرهنگی و اجتماعی برای «خود» و «دیگری» جا اندازد. پس «فرهنگ جدید» در شاکله‌هایی مفهوم‌ساز بر آن بود تا به‌طور کامل حیطۀ قلمرو روزمره را تحت نظارت و کنترل خود درآورد… تصرف قلمرویی که مملو از عادت‌های دیرینه و چندصد‌ساله سنتی‌ای بود که نحوۀ درک از زندگی و هرچیزی (از ماهیت «بدن» گرفته تا شکل و ماهیت «خانواده» و حتی جایگاه «معماری و شهرسازی» و …) را در سلطه خود داشت؛ لُب‌کلام، این سیستمِ جدید آمده بود، آن هم با شتابِ هرچه بیشتر تا جامعۀ سنتی ایران را یک شبه «متمدن» سازد.

2 در انبار

تعداد:
مقایسه



تاریخ فرهنگی بدن و بدنمندی در ایران عصر جدید

درباره نویسنده زهره روحی:

زهره روحی نویسنده کتاب تاریخ فرهنگی بدن و بدنمندی در ایران عصر جدید، (متولد ۱۳۳۴) پژوهشگر حوزه انسا‌ن‌شناسی و نویسنده ایرانی است.

درباره کتاب تاریخ فرهنگی بدن و بدنمندی در ایران عصر جدید:

بدن، به لحاظ ماهیتی، نمی‌تواند امری «درون ذات» و «برای خود» باشد. ما می‌توانیم از بدنِ دینی یا بدنِ پزشکی در فلان موقعیت تاریخی و جغرافیایی صحبت کنیم اما از خودِ بدن نه! قادر به چنین کاری نیستیم؛ بر خلاف نگاهِ متعارف، بدن چیزی نیست که بتوان آن را فارغ از فرهنگِ اجتماعی و جغرافیاییِ هر دوره تاریخی، تعریفش کرد و در جایگاهی انتزاعی قرارش داد. یعنی به لحاظ پدیدارشناسی همواره به صورتِ وضعیتی «مکانمند»، «زمانمند» و «تاریخمند» ظاهر می‌گردد که بر همان اساس، خوانش‌های خاصش برساخته می‌شود؛ خوانش‌هایی که از سوی قدرت و پارادایم های فرهنگی و اجتماعیِ مسلط بر جامعه (موافق قدرت و همراه با حمایت از سوی آن) شکل می‌گیرد.

گاهی در این خوانش‌ها  بدن به عرصه نمادینی از جایگاه طبقاتی تبدیل می‌شود و گاهی به عرصه‌ای از تمایزات کوبنده نژادی و قومی و یا به جایگاهِ تحقیرآمیزِ جنسیتی! در هر صورت فرقی نمی‌کند، آنچه در پسِ این خوانش‌ها قرار داد، قدرتی است که با آشوب‌های نژادی، قومی، طبقاتی و جنسیتی، دائمأ ساختار سیاسیِ خود را بازتولید می‌کند. گرچه آنچه این وضعیت را طعنه آمیز می‌کند، بی خبری‌ مان از این وضعیتِ هستی‌ شناسانه است؛ اما بغرنجیِ مسئله زمانی است که به تعصب آلوده می‌شویم. و بدن و یا موقعیت‌های بدنمندانه «خود» و «دیگری» را بر اساس  عادت‌واره های فرهنگی ـ اجتماعیِ مبتنی بر قدرت، به تأویل و تفسیر درمی‌آوریم، بی‌ آنکه کمترین آگاهی و شناختی از آنچه در حال انجامش هستیم داشته باشیم…

اما مسئلۀ نفی و انکارِ معنا‌های موردِ تأیید قدرت و همۀ سازوکارهای بازتولیدش  چه در خصوص بدن باشد و یا چیزها و اشیاء دیگر، از لحظه‌ای آغاز می‌شود که کنشگرانی که در وضعیت عادیِ هستی‌داشتگیِ خود، محصور الگوها و تحت سلطۀ سازوکارهایِ معناداریِ قدرت‌اند، از آن فاصله گیرند و به خودآگاهیِ انتقادی دست ‌یابند و بدین ترتیب از کنش‌های مورد تقاضای قدرت و ساختارهایش سر باز ‌زنند… همان طور که تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران نشان می‌دهد، در اواخر دورۀ قاجار شاهد شکل‌گیری این کنشگری‌ها بوده‌ایم.

پس از پیروزی مشروطیت، نخستین الگوهای ساختاری نو و شکل‌گیری دولتِ جدید که ازسوی نواندیشان و مترقیان مطرح گردید الگوهایی بود وام گرفته شده از غرب، اما از آنجا که بدون تجاربِ دموکراتیکِ فرهنگ انتقادی-اجتماعی و سیاسی غرب به کار گرفته شده بودند، به‌محض شروعِ به‌کارگیری آن‌ها، با پارادوکسی مواجه شد که هنوز که هنوز است هستیِ فرهنگی و اجتماعیِ قلمرو عمومی از فقدانش در رنج است؛ به بیانی دیگر، متقاضیان تحولات فرهنگی و اجتماعیِ مدرن در ایران، از همان آغاز صرفاً به «ظاهرِ» الگوهای ساختاریِ غرب بسنده کردند.

علت این مسئله شاید این بود که اینان (تجددگرایان) از همان اواخر قاجار و صدر مشروطه، در تقابلی که با قاجار و قدرت انحصاری آن داشتند، ناگزیر بودند تا برای تغییر در ساختار و دستیابی به قدرت، به وضعیتی روی آورند که مخالف «سنت» و اقتدارش باشد؛ چیزی که در آن ایام تنها در ساختار اجتماعی و فرهنگی «غرب» می‌شد یافت، البته بدون داشتن پشتوانه‌های حمایتیِ فرهنگ انتقادی و اجتماعی و خصوصاً تاریخی آن الگوها در قلمرو عمومی.

در غرب همین حضورِ فرهنگِ نقادانۀ مردم در ساختار قدرت، (بخوانیم حضور دموکراتیک)، عاملی است که امکان نقد و آسیب‌شناسی از قلمرو عمومی را تا به امروز فراهم ‌ساخته است؛ حال آنکه در ایرانِ آن ایام، باتوجه‌به شرایطِ ناشی از فقدان این امر مهم، در ساختار اجتماعی و فرهنگی، دولت جدید تبدیل شد به یگانه متولیِ بازسازیِ ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادیِ مدرن در ایرانِ عصر جدید. ازاین‌رو، فرایند و ماهیتِ شکل‌گیریِ مدرنیته را تماماً به انحصار خود درآورد؛ بدین ترتیب، آجر به‌ آجرِ برپاییِ ساختارهایش را بدون احساس نیاز به «ضرورتِ مشارکت مدنی و سیاسی» توده‌های مردم به انجام رساند. از همان لحظه‌ «فرمان» و پیگیری‌های مبتنی‌بر زور و خشونت، درخصوص اجرای فرمان‌ها به تنها ابزارِ ارتباطیِ دولتِ جدید و مردم تبدیل شد.

قسمتی از کتاب تاریخ فرهنگی بدن و بدنمندی در ایران عصر جدید:

سخن از بدن و چهره‌ای است که هرچند از راه نقاشی و عکاسی به مرکز توجه راه یافته بود، اما هنوز از حال و هوای زندگی روزمره جدایی ندارد؛ چنین حضوری از بدن در تصاویر، حداقل تا مدتی هرچند محدود، مشروط به «معنا» بود، (بدن در حین کار و فعالیت روزمره) اما این را هم بگوییم که به دلیل مشروعیت و عرفی شدگی ظهور بدن و چهره در عکس‌ها و نقاشی‌ها، زمینه فراهم آمدن بدن و چهره، به مثابه ژانری مستقل نیز به وجود آمد.

ه عبارت دیگر، به تدریج زمینه بازنمایی انتزاعی از بدن: استقلال و آزادي بدن از وضعیت‌های پیوستاری در قلمرو روزمره به وجود آمد تا جایی که بالاخره هم بدن و هم چهره توانستند بدون نیاز به ثبت «طور» یا «چگونگی حضور» در قلمرو روزمره، به موقعیت «ژانری برای خود» دست یابند؛ که این به معنای خروج از حال و هوای زندگی روزمره بود یا به طور مشخص، به معني مبدأ بدن خصوصی در جلوی دوربین عکاسی و بوم نقاشی است.

در این میان، تنها چیزی که می‌توانست در غیاب معنا، کثرتی از بدن‌ها و چهره‌ها را از وضعیت پله شدگی و سقوط در خلأ وجودی رهایی بخشد، آویخته شدن به نشانه‌ها و نمادهای فرهنگی مبتنی بر جایگاه اجتماعی و زمانی دوره‌هایی خاص از زندگی بود. اکنون این ابزارهای نشانه‌ای همچون کلاه شاپوی‌ها يافلان نوع پوشاک زنان و مردان در نسل های مختلف و متوالی از پی هم و نحوه آراستن مو و استفاده از زینت آلات مطابق مد، به منزله گیره وجودي جهان فرو پاشیده از معنایی بود که به مثابه گیر زمانی و اجتماعی عمل می کرد و علیرغم امکان ارائه بدن خصوصی، امکان خوانش عمومی و ترجمان پذیری را برای «خود و دیگری»، به لحاظ تاریخی، همچنان بر جا نگه دارد.

اشتراک گذاری:
نويسنده/نويسندگان

نوع جلد

شمیز

قطع

رقعی

نوبت چاپ

1

سال چاپ

1400

تعداد صفحات

195

زبان

موضوع

شابک

9786229780909

وزن

200

جنس کاغذ

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “تاریخ فرهنگی بدن و بدنمندی در ایران عصر جدید”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پرسش و پاسخ از مشتریان

هیچ پرسش و پاسخی وجود ندارد ! اولین نفری باشید که درباره این محصول میپرسید!

موقع دریافت جواب مرا با خبر کن !
در حال بارگذاری ...